Orion on AstroT3k

IC 434 — Mgławica Koński Łeb

Tue, 20 Jan 2026 21:00:00 +0100

IC 434 to jasna zasłona emisji wodoru H‑alpha w Orionie, jonizowana głównie przez gorące gwiazdy typu O w układzie Sigma Orionis. Na tle tej różowawej poświaty widnieje słynna Mgławica Koński Łeb (Barnard 33) — zwarty filar ciemnego pyłu rzeźbiony przez wiatry gwiazdowe i intensywne promieniowanie ultrafioletowe. Kompleks znajduje się w odległości około 1 350–1 500 lat świetlnych, na wschodnim skraju Pasa Oriona, w pobliżu jasnej gwiazdy Alnitak (Zeta Orionis).

W obserwacjach wizualnych to wymagający obszar. Sam Koński Łeb bywa wyjątkowo nieuchwytny w małych teleskopach ze względu na niski kontrast; pod bardzo ciemnym niebem i z wąskopasmowym filtrem H‑alpha lub UHC bywa dostrzegalny w średnich aperturach. Szerzej rozciągnięta poświata IC 434 i sąsiednia Mgławica Płomień dobrze reagują na filtry i długie ekspozycje.

Kadr obfituje w kontrastujące typy mgławic. Tuż na wschód od Alnitaka leży Mgławica Płomień (NGC 2024) — jasny kompleks emisyjny z ciemnymi pasmami. Poniżej Końskiego Łba znajduje się niebieskawa mgławica refleksyjna NGC 2023, a delikatne włókna IC 434 wypełniają znaczną część pola. Jasne gwiazdy pasa tworzą wyraźne pojaśnienia i dyfrakcyjne kolce, dodając scenie dynamiki.

Co jeszcze widać na zdjęciu?

Na zdjęciu widać też IC 434 jako tło emisyjne, Końskiego Łba (B33) jako małą, „wygryzioną” sylwetkę, NGC 2023 jako refleksyjny obłok poniżej oraz Mgławicę Płomień (NGC 2024) w pobliżu Alnitaka po lewej. Pole przecinają liczne zarejestrowane pasma pyłowe związane z obłokiem molekularnym Orion B.

Zobacz to zdjęcie na AstroBin: https://app.astrobin.com/u/grodzik?i=iznra1#gallery


Teleskop	SkyWatcher 150/750P
Montaż	ZWO AM3N
Kamera	ZWO ASI2600MC Pro
Filtry	Astronomik UHC 2"
Ekspozycja	94 × 120s (3h 8min)
Bortle	5
Księżyc	Przybywający sierp (3,1%)
Obróbka	Siril, Prism Deep, Axiom2, CosmicClarity

Orion — szerokie pole pasa i miecza

Tue, 20 Jan 2026 21:00:00 +0100

Konstelacja Oriona oferuje jedno z najbogatszych szerokich pól zimowego nieba. Ten kadr obejmuje zarówno Pas (jasny asteryzm Alnitaka, Alnilama i Mintaki), jak i zawieszony poniżej Miecz, z żarzącymi się obłokami wodoru oraz niebieskawymi mgławicami refleksyjnymi utkanymi w rozległy Kompleks Molekularny Oriona. W sercu Miecza leży słynna Mgławica Oriona (M42), a na wschód od gwiazdy pasa Alnitak ciągnie się czerwony pas emisji IC 434 z ciemnym sylwetkowym „Końskim Łbem” na pierwszym planie oraz niedaleką, zwartą mgławicą refleksyjną IC 435. Kadr przesycony jest słabymi pyłami i obszarami H II kształtowanymi przez masywne, młode gwiazdy.

W centrum Miecza Mgławica Oriona (M42) to potężny żłobek gwiazdowy w odległości około 1350 lat świetlnych, gdzie gromada Trapez wyrywa jasną jamę w otaczającym gazie. Na północ od M42 leży NGC 1977 (refleksyjny „Biegnący Człowiek”), a znacznie dalej na północny wschód od kadru olbrzymia Pętla Barnarda rysuje słaby łuk zjonizowanego wodoru otaczający Oriona. Sam Pas zdominowany jest przez gorące gwiazdy typu O i B; na jego wschodnim krańcu Alnitak oświetla obszar IC 434 — Koński Łeb wraz z jasną Mgławicą Płomień (NGC 2024). IC 435, niewielka mgławica refleksyjna w pobliżu Sigmy Orionis, dodaje chłodnego, niebieskawego kontrastu do czerwonej poświaty wodoru.

Same gwiazdy Pasa to ciekawy zestaw. Alnitak (ζ Ori) to gorący nadolbrzym typu O w układzie wielokrotnym, którego intensywne ultrafioletowe promieniowanie wzbudza Mgławicę Płomień i warstwę emisji IC 434; Alnilam (ε Ori) jest błękitnym nadolbrzymem o potężnym wietrze gwiazdowym, który nadaje pobliskim pyłom chłodny połysk; Mintaka (δ Ori) to zwarty układ wielokrotny złożony ze składników typu O i B, kotwiczący zachodni kraniec Pasa. Razem jonizują i oświetlają misterną mieszaninę mgławic emisyjnych, refleksyjnych i ciemnych przenikających to pole.

Z szerokości umiarkowanych Orion góruje wysoko na południu od grudnia do lutego, oferując szanse na ciemne niebo, gdy pogoda dopisuje. W lornetce Pas i Miecz rozpoznaje się bez trudu, a M42 już zdradza mglisty rdzeń; małe teleskopy zaczynają rozdzielać Trapez. Szerokokątne obiektywy i krótkie tele (70–135 mm) świetnie oddają kompozycję Pasu i Miecza, ukazując grę świecenia emisyjnego i pyłów refleksyjnych. Dłuższe integracje pod niebem klasy Bortle 5 pomagają wydobyć subtelne włókna i ciemne pasma, które spajają tę scenę.


Teleskop	Obiektyw Canon 70–300 mm
Montaż	Zmotoryzowany EQ3‑2
Kamera	Canon 600D (astro‑mod)
Filtry	—
Ekspozycja	81 × 61s (1h 22min)
Bortle	5
Księżyc	Sierp przybywający (3,1%)
Obróbka	Siril, Prism Deep, Axiom v2

M42 — Mgławica Oriona

Thu, 30 Oct 2025 21:00:00 +0100

M42, czyli Mgławica Oriona, to jeden z najjaśniejszych i najczęściej fotografowanych obszarów gwiazdotwórczych na niebie. Położona w „Mieczu Oriona”, w odległości około 1350 lat świetlnych, jest rozległym obszarem H II, w którym nowo narodzone, masywne gwiazdy rzeźbią gaz i pył. Na długich ekspozycjach mgławica zajmuje ponad pół stopnia, z jaskrałym jądrem i miękko zanikającymi, skrzydłowatymi obłokami na obrzeżach.

W centrum leży Trapez w Orionie — zwarty układ gorących gwiazd typu O i B. Ich intensywne promieniowanie ultrafioletowe jonizuje otaczającą materię i sprawia, że mgławica świeci. Scenę przecinają turbulentne przepływy, fale uderzeniowe i ciemne pasma pyłowe; subtelne różnice barw odzwierciedlają warunki fizyczne — od różowawego blasku wodoru po niebieskawą refleksję na drobnym pyle.

W wizualu M42 to wdzięczny cel nawet spod nieba podmiejskiego. Gołym okiem przy lepszych warunkach widać delikatną plamkę w okolicach środkowej gwiazdy „Miecza”; już zwykła lornetka pokazuje wachlarzowatą poświatę. Małe teleskopy ujawniają cztery główne gwiazdy Trapezu i pierwsze struktury; wraz ze wzrostem apertury i przy spokojnym seeingu pojawiają się zakrzywione „skrzydła” oraz włókienka we wnętrzu. Najlepsza pora na obserwacje to zimowe wieczory, gdy Orion wznosi się wysoko nad horyzont.

Mgławica Oriona jest częścią znacznie większego kompleksu — Obłoku Molekularnego w Orionie. Tuż na północ znajduje się M43, oddzielona od M42 ciemnym pasmem pyłu, a wyżej odbiciowa NGC 1977 („Biegnący Człowiek”). W skali całego gwiazdozbioru rozciąga się Łuk Barnarda, świadectwo dawnych epizodów intensywnej formacji gwiazd i sprzężenia zwrotnego.


Teleskop	SkyWatcher 150/750P
Montaż	zmotoryzowany EQ3-2
Kamera	Canon 600D (astro-mod)
Filtry	Astronomik UHC 2"
Ekspozycja	91 × 45s (1h 8min)
Bortle	5
Księżyc	Garbaty przybywający (59,3%)
Obróbka	Siril, Prism Deep, CosmicClarity, Gimp

Początek

Fri, 04 Apr 2025 21:00:00 +0100

O moim pierwszym astrozdjęciu

Na pierwszy wpis postanowiłem opisać historię mojego pierwszego astrozdjęcia. A wszystko zaczęło się dawno temu — na przełomie marca i kwietnia 1997 roku.

Będąc jeszcze dzieckiem, wyszedłem z psem na wieczorny spacer. Było ciemno, niebo bezchmurne. W pewnym momencie spojrzałem w górę i zobaczyłem dziwny obiekt. Szybko zorientowałem się, że to kometa. Gdy tylko wróciłem do domu, chwyciłem moją małą lornetkę i pobiegłem z powrotem, by obserwować to zjawisko. Po kilku dniach dowiedziałem się z wiadomości, że była to kometa Hale’a–Boppa, okrzyknięta Wielką Kometą 1997 roku.

Odkryto ją 23 lipca 1995 r., a w marcu 1997 r. przeszła przez peryhelium, czyli punkt orbity najbliższy Słońcu. Była widoczna gołym okiem. Zrobiła na mnie ogromne wrażenie, lecz nie sprawiło to jeszcze, że zacząłem interesować się astronomią. Znałem podstawy — potrafiłem znaleźć Wielką i Małą Niedźwiedzicę oraz Gwiazdę Polarną, bywało też, że próbowałem wypatrywać rój Perseidów.

Dopiero w 2024 roku, podczas przelotu komety C/2023 A3 (Tsuchinshan–ATLAS), pod koniec jej dobrej widoczności, postanowiłem pokazać ją dzieciom — wszak takie zjawisko nie zdarza się często. Wróciło wspomnienie z dzieciństwa o komecie Hale’a–Boppa i wtedy zdecydowałem się kupić teleskop, aby móc więcej obserwować otaczający nas kosmos. Zrobiłem to 17 października 2024 r. Wybrałem teleskop Newtona firmy Sky‑Watcher o aperturze 150 mm i ogniskowej 750 mm, jeden z polecanych zestawów dla początkujących, na montażu paralaktycznym EQ3‑2. Na początku udało mi się przeprowadzić kilka obserwacji komety. Listopad i grudzień w Polsce to jednak trudny czas dla astronomii — w 2025 roku przez cały listopad i do połowy grudnia nie było nocą czystego nieba.

Do pierwszego zdjęcia nieba głębokiego doszło 4 kwietnia 2025 r., po 21:00 — jeśli dobrze pamiętam. Po kilku styczniowych i lutowych obserwacjach wizualnych postanowiłem sprawdzić, czy mając to, czym dysponuję, da się zrobić jakiekolwiek astrozdjęcie. O tej porze roku Wielka Mgławica w Orionie (M42) jest dość nisko, ale to obiekt łatwy do zlokalizowania, nawet w zwykłej lornetce.

Użyłem starej lustrzanki Canona 1000D. Montaż nie był przystosowany do astrofotografii — do dłuższych czasów naświetlania potrzebny jest napęd śledzący pozorny ruch gwiazd. Znając ograniczenia sprzętu, spróbowałem zarejestrować 60 klatek po 1 s, tak aby gwiazdy nie zdążyły się rozciągnąć. Do obróbki użyłem darmowego programu Siril. Efekt? Może nie najlepszy, ale dla mnie to bardzo ważne zdjęcie.